bertsolamintza 2019-05-24

Miren Artetxe: "Hiztun zaharrek hiztun zaharrentzat sortutako mundua da oraindik bertsolaritza"

'Hizkuntza ideologiak bertsolaritzan' izeneko hitzaldia eskaini du Miren Artetxek Senperen, Bertsolamintza jardunaldietan. Elkarrizketa honetan laburtu ditu ikertutakoen nondik norakoak.

Maiatzaren 16an Bertsolamintza jardunaldien bigarren saioa egin zen Senperen, eta bertan Miren Artetxek eta Amets Arzallusek hitz egin zuten. Hizkuntza ideologiek bertsolaritzan zein eragin duten ikertu du Miren Artetxek, "hiztunari legitimitatea zerk ematen dion". Bere hitzetan, oraingo ideologia nagusiaren arabera, hiztun zahar/hiztun berri kategoriek definitzen dute askotan hiztunaren balioa. 

Bertsolaritzak bi norabidetan eragiten die hiztun berriei -euskara etxetik jaso ez dutenei-: batetik, hiztun bezala legitimatzen ditu, eta euskararen ezagutza altua eta erabilera trinkoa egozten zaie horregatik; baina bestetik, "bertsolaritzan sartzen diren asko ohartzen dira 'hiztun berri' bezala kategorizatuak direla". 

"Erdal munduan hain da normala euskal hiztun berria izatea, ez zaiela inoiz ispilu hori modu frontalean jarri, eta bertso munduan bai, beharbada admiraziotik, baina...", azaldu du Miren Artetxek. 

Honi ez zaio kantatzen

Ikertutako datuetan ikusi duenez, euskarari buruzko bertsoaldi eta gai mordoa dagoen arren, "hiztun berrien inguruan gailentzen dena isiltasuna da". Zenbait hiztun berri diskurtsoa garatzen badabiltza ere, oraindik nabarmena da gizartean dagoen hiztun berri proportzioaren eta bertsolaritzan dagoenaren arteko aldea, Miren Artetxeren hitzetan. Horregatik dio "hiztun zaharrek hiztun zaharrentzat" sortutako mundua dela oraindik. 

Interesgarria da joerari behatzea: "Etorkizunean, euskaldunen gehiengoa hiztun berriak izango diren egoera batean, ea bertso munduak inklusiorako joera bat izango duen, edo autentikotasunari loturiko ideiekin jarraituko duen".